२८ फागुन, काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि भएको निर्वाचनमा अपेक्षित मतपरिणाम प्राप्त नभएसँगै नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले पदबाट राजीनामा दिने मनस्थिति बनाएका छन् ।
अघिल्लो प्रतिनिधिसभामा पहिलो दल रहेको कांग्रेसले यसपटक प्रत्यक्ष र समानुपातिकतर्फ मत गुमाउँदै दोस्रो दल बनेको छ । पहिलो दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) भन्दा कांग्रेसले प्रत्यक्षमा १०७ सिट कम ल्याएको छ । समानुपातिकतर्फ पनि फराकिलो अन्तरले रास्वपाले कांग्रेसलाई पछि पारेको छ ।
कांग्रेसलाई प्रत्यक्ष एवं समानुपातिक तर्फ उल्लेख्य मत घट्नु र सभापति स्वयं पराजित बनेपछि उनी माथि नैतिक प्रश्न समेत उठेको छ ।
सभापति थापालाई भेटेका नेताहरूका अनुसार उनी पदबाट राजीनामा दिने मनस्थितिमा छन् । राजीनामा दिनु उपयुक्त नभएको सुझाव आफूहरुले दिएको भेट्ने नेताहरूले जानकारी गराएका छन् ।
उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मासँग दुई दिने अघिको भेटमा सभापति थापाले पदबाट राजीनामा दिने बताएका थिए ।
थापाले विश्वप्रकाश शर्मालाई भनेका थिए,‘पार्टीको पराजयको जिम्मेवारी लिएर मैले पद त्याग गर्नु उचित हुन्छ । म राजीनामा दिन्छु ।’
उपसभापति शर्माले राजीनामा नगर्न सुझाव दिएका थिए । कांग्रेस पराजित हुनुमा एक व्यक्ति र महाधिवेशनबाट आएको समितिको नभएको उपसभापति शर्माको तर्क छ ।
‘नयाँ कार्यसमिति बनेको ५ दिनमा उम्मेदवारी दर्ता अनि ५० औं दिनमा चुनाव थियो । त्यसैले पराजयको समग्र र सुक्ष्म समीक्षा गरेर स्थिति सम्हालेर अघि बढ्नुपर्छ ।’
सभापति थापाले राजीनामा दिँदा पार्टीलाई झनै अफ्ठ्यारो अवस्थामा पुग्ने शर्माको जिकिर छ ।
विशेष महाधिवेशनको विपक्षमा रहेका तल्लो तहका कतिपय नेताले सभापतिले राजीनामा दिनुपर्ने तर्क गरिरहेका छन् ।
पूर्व सभापति शेरबहादुर देउवा पक्षका शीर्ष तहका नेताहरूले सभापति थापाले राजीनामा दिनुपर्ने गरी सार्वजनिक अभिव्यक्ति दिएका छैनन् ।
सभापति थापाले राजीनामा दिने मनस्थितिका बारेमा कुराहरु बाहिर आएपछि पद छोडेर पार्टीमा झन् संकट आउने नेताहरूले विचार राख्दै आएका छन् ।
नेताहरु गोपालमान श्रेष्ठ, चन्द्र भण्डारी, रञ्जित कर्ण लगायतले राजीनामा अहिलेको निकास नभएको तर्क गरेका छन् ।
विशेष महाधिवेशनको पक्षमा खुलेका नेता श्रेष्ठ भन्छन्,‘यस निर्वाचनले नेपाली कांग्रेसलाई समयसापेक्ष बन्ने, युवाहरूको आकांक्षा आत्मसात गर्ने, र संगठनात्मक रुपान्तरण गर्ने गहिरो सन्देश दिएको छ ।
यो नेतृत्वको असफलता मात्र होइन, जनताको परिवर्तनको चाहनाअनुरूप कांग्रेसलाई पूर्ण रुपान्तरण गर्न नसकिएको चेतावनी पनि हो ।’
निर्वाचनको पराजयलाई लिएर पार्टीभित्र दुई थरी धारणा आएका छन् ।
निर्वाचनमा भएको पराजयलाई विशेष महाधिवेशनसँग जोडेर त्यसको औचित्यता सकिएको तर्क समेत एक पक्षले गरेको छ । नयाँ नेतृत्व चयन भएकै कारणले ‘ड्यामेज कन्ट्रोल’ भएको वर्तमान समितिका नेताहरुको धारणा छ ।
विशेष महाधिवशेनबाट पछि निर्वाचनको तयारीका लागि समय सिमि भएको उल्लेख गर्दै केन्द्रीय सदस्य सुवास पोखरेल भन्छन्,‘निर्वाचनको तयारी गर्न हामीलाई समयाभाव भयो । नयाँ नेतृत्वले अघि सारेको नीतिलाई जनताको बीचमा पुर्याउ समय नै भएन ।’
सभापति थापाले हारको जिम्मेवारीबोध गरेको पोखरेल बताउँछन् । नेता र नीतिका कारणले पराजय नभएको पोखरेलको दाबी छ ।
पार्टी पराजय हुनुमा पूर्व संस्थापन पक्षको असहयोग समेत कारण रहेको विशेष महाधिवेशन पक्षधरका नेताहरुको दाबी छ ।
पूर्वसभापति देउवा सहित शीर्ष तहका नेताहरू कृष्णप्रसाद सिटौला, प्रकाशमान सिंह लगायत आफ्नो दलका उम्मेदवारलाई जिताउन सक्रिय भूमिका नदेखाएको उनीहरुमाथि आरोप लागेको छ ।
पूर्वउपसभापति पूर्णबहादुर खड्काले मौन अवधि सुरु हुनुअघि सामाजिक सञ्जालबाट मत मागेका थिए । निर्वाचनको परिणामबाट आइसकेपछि खड्काले सभापति थापा लक्षित गर्दै ‘अस्वभाविक महत्वकांक्षा’बाट मुक्त हुनुपर्ने विचार राखेका छन् ।
‘अब आवेग, उत्तेजना र बदलाको भावनाबाट मुक्त भएर अत्यन्त संयम, जिम्मेवार भएर हामी सबैले मम भन्दै विगतको निर्मम समीक्षा गर्दै अस्वाभाविक महत्वाकाक्षा, आवेग र आग्रहबाट मुक्त भएर पार्टीको व्यापक–बृहत एकताका लागि निष्ठा र समर्पण भावकासाथ अगाडि बढ्नुपर्ने हामी सबैको नैतिक कर्तव्य र जिम्मेवारी छ ।’
गत माघ १ गते निर्वाचित भएको नयाँ समितिले निर्वाचन आयोगले अर्कोदिनमा मान्यता दिएको थियो । विशेष महाधिवेशनको विपक्षमा रहेको अर्को पक्ष थापा नेतृत्वको समितिलाई मान्यता नदिन भन्दै अदालत समेत पुगेको छ ।
पार्टीको आधिकारिता कायमै राखेर उम्मेदवार चयन गर्नुपर्ने स्थिति बनेको थियो । कांग्रेसको आधिकारिकता विवादमा परेको रिटमा सर्वोच्च अदालतले अन्तरिम आदेश दिन अस्वीकार गरेसँगै निर्वाचनमा जाने बाटो खुलेको थियो ।
थापा नेतृत्वको संसदीय बोर्डले पूर्व संस्थापन, नेता शेखर कोइराला पक्ष र विशेष महाधिवेशन पक्षधर गरी तीनै पक्षबाट उम्मेदवार चयन गरेको थियो ।
नयाँ नेतृत्वका पदाधिकारी देखि विशेष महाधिवेशनका विपक्षमा रहेका शीर्ष तहका सबै नेताहरु निर्वाचनमा पराजय भोगे ।
गुल्मी–१ मा पराजित नेता चन्द्र भण्डारी सभापति थापाले नैतिकताको आधारमा राजीनामा दिनु उपयुक्त नहुने धारणा राख्छन् ।
‘नैतिकताको नाममा राजीनामा दिनुभन्दा छिटो अधिवेशनमा जानु नै उपयुक्त, जिम्मेवार र समयसापेक्ष बाटो हो । अहिलेको अवस्थामा कांग्रेस बचाउनु आफैंमा एक नैतिक दायित्व हो’ उनी भन्छन् ।
कांग्रेसमा युवाहरुको आकर्षण नरहेको उल्लेख गर्दै भण्डारीले समस्याको समाधान गर्नुपर्ने बेलामा जिम्मेवारीबाट भाग्न नहुने सुझाव दिएका छन् ।
पार्टीको केन्द्रीय समिति बैठक आव्हान गरेर निर्वाचनको ‘निर्मम समीक्षा’ गर्ने नेताहरुले जानकारी गराएका छन् । केन्द्रीय समितिको बैठकको मिति भने तय भइसकेको छैन ।
सहमहामन्त्री डिला संग्रौलाका अनुसार निर्वाचनको पूर्ण परिणाम आए लगत्तै केन्द्रीय समिति बैठक बस्ने जानकारी गराइन् ।
सामाजिक सञ्जालमा नैतिकताको प्रश्न उठाउँदै नेता कार्यकर्ता राजीनामाको पक्ष÷विपक्षमा विचार व्यक्त गरिरहेका छन् ।
विगतमा गरेका शृङ्खलाबद्ध विकृत कार्यको भारले यो अवस्था आएको विशेष महाधिवेशन पक्षधरको तर्क छ ।
नेतृत्व चयन गरेर निर्वाचनमा जाँदा समेत परिणाम नकरात्मक आएपछि नैतिक जिम्मेवारी लिएर सभापतिले पद छोड्नुपर्ने विचार राखेका छन् ।
१५ औं महाधिवेशनको मिति तोकेर अघि बढ्नुपर्ने बेलामा सभापतिले राजीनामा दिन अनुपयुक्त हुने थापा निकट एक नेता बताउँछन् ।
‘परम्परागत तरिकाले पार्टी सञ्चालन गरेर नहुने जनताले सन्देश दिइसकेका छन् । यो बेला समस्या समाधान गर्ने नेतृत्व चाहिएको छ । सभापतिले पद छोडेर पार्टीमा झन् संकट आउँछ ।’
एमालेका अध्यक्ष केपी शर्माले राजीनामा दिनुपर्ने तर्क गरिरहेका बेला कतिपयले कांग्रेस सभापति थापाले समेत राजीनामा दिनुपर्न विचार राखिरहेका छन् ।
लेखक एवं राजनीतिक विश्लेषक विष्णु सापकोटा एमाले अध्यक्ष र कांग्रेस सभापति थापाको राजीनामा माग्नुमा समानता नभएको तर्क गर्छन् ।
नियमित महाधिवेशन गरेर निर्वाचित भएको सभापति नभएको उल्लेख गर्दै विश्लेषक सापकोटाले अनलाइनखबरसँग भने,‘पार्टीमा विद्रोह गरेर पुरानो पुस्ताबाट ल्याएको नेतृत्व अन्तरिम हो । नियमित महाधिवेशनको प्रक्रियामा जानै पर्नेछ ।’
कांग्रेसमा ‘परपीडकहरु’ रहेको र उनीहरुले राजीनामा मागेको सापकोटा बताउँछन् । सापकोटाको थप तर्क छ,‘तिनीहरुलाई जवाफ दिन राजनीनामा दिँदा पनि हुन्छ । नियमित महाधिवशेनबाट पुनः सभापति भएर आउनुपर्छ ।’
प्रत्यक्षमा १८ क्षेत्रमा जितेको कांग्रेसले समानुपातिकतर्फ २० जना प्राप्त गरेर ३८ सिट सहितको प्रतिनिधि सभाको दोस्रो दल बनेको छ । पुरानै नेतृत्व राखेर चुनावमा गएको भए नतिजा झनै शर्मानाक आउने विशेष महाधिवेशन पक्षधरका नेताहरूले दाबी गरेका छन् ।
पूर्व केन्द्रीय सदस्य जीवनबहादुर शाही निर्वाचनमा कहिले जित र हाल भइरहने बताउँदै राजीनामाको विषय उठान गर्न आवश्यक नभएको बताउँछन् । शाहीले अनलाइनखबरसँग भने,‘चुनावमा जित्ने /हार्ने भइरहन्छ । अब नियमित महाधिवेशन गर्नु उपयुक्त बाटो हो ।’अन्लाईन खबर बाट साभार
LIVE
