काठमाडौँ । एउटा प्रवचनका लागि तिब्बती मूलका बौद्ध धर्मगुरु जोनाङ ग्याल्त्साब रिन्पोछे नेपाल आएसँगै तरंग उत्पन्न भएको छ । माघ १५ गते नेपाल आइपुगेका रिन्पोछेलाई नेपाल सरकारले उच्च सुरक्षा तथा सत्कार दिएको भन्दै विभिन्न राजनीतिक दलले आलोचना गरेका हुन् ।
उता, नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासले पनि परराष्ट्र मन्त्रालयसँग कूटनीतिक माध्यमबाट यस विषयमा चासो प्रकट गरेको छ । यद्यपि नेपाल सरकारका तर्फबाट हालसम्म यसबारे कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन ।
डोल्पो समाजको निमन्त्रणामा नेपाल आएका धर्मगुरु रिन्पोछे माघ १८ गतेदेखि १० दिनसम्म चल्ने प्रवचनमा सहभागी हुने बताइएको छ । यो बिचमा प्रवचन सम्पन्न हुन नसकेमा उनको नेपाल बसाइ अझ बढ्न सक्ने समाजले जनाएको छ ।
डोल्पो समाजका एक प्रतिनिधिले रातोपाटीसँग भने, ‘प्रवचन चलिरहेको छ । तोकिए अनुसार १० दिनमै सकिएमा ठिकै छ, नत्र समय अझै थपिन सक्छ ।’ प्रवचन सकेरमात्र धर्मगुरु रिन्पोछे फर्किने उनको भनाइ छ ।
धर्मगुरु रिन्पोछेको भ्रमणलाई लिएर मिडियाले विवाद बढाएको ती प्रतिनिधिले बताए । उनले भने, ‘मिडियाले नानाथरी कुरा लेखेका कारण यो विवादजस्तो देखिएको हो । एउटा गुरु आएर प्रवचन दिनु नयाँ कुरा होइन, तर मिडियाले विवादास्पद बनाएका हुन् ।’
डोल्पो समाजले भनेजस्तो धर्मगुरु रिन्पोछेको नेपाल भ्रमण स्वाभाविक र सामान्य नरहेको विभिन्न दलको प्रतिक्रियाबाट बुझ्न सकिन्छ । नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका वरिष्ठ नेता झलनाथ खनाल र नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष रामबहादुर थापा ‘बादल’ ले धर्मगुरु रिन्पोछेको नेपाल भ्रमणको विरोध गरेका छन् ।
बुधबार फरक–फरक कार्यक्रममा सहभागी दुवै नेताले धर्मगुरु रिन्पोछेको भ्रमणलाई ‘चीन विरोधी गतिविधि’का रूपमा चित्रण गरे ।
नेकपाका वरिष्ठ नेता खनालले धर्मगुरु रिन्पोछेको भ्रमण सामान्य धार्मिक गतिविधिमात्र नभई कूटनीतिक रूपमा संवेदनशील विषय भएको दाबी गरे । सरकारकै संरक्षणमा यस्तो गतिविधि हुनुले नेपालको स्थापित ‘एक चीन नीति’माथि ठाडो प्रहार भएको टिप्पणी गर्दै उनले यसले नेपाल–चीन सम्बन्धलाई इतिहासकै सबैभन्दा कमजोर अवस्थामा पु¥याएको बताए ।
यो विषय कूटनीतिक सम्बन्धमा मात्र सीमित नरही देशमा थप राजनीतिक सङ्कट निम्त्याउने खतराका रूपमा रहेको खनालको भनाइ छ ।
अर्कोतिर एमाले पार्टी कार्यालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा सो पार्टीका उपाध्यक्ष थापाले पनि सरकारले चीन विरोधी मानिएका दलाई लामाका एक प्रतिनिधिलाई एयरपोर्टबाट राजकीय सम्मानसहित स्वागत र संरक्षण गरेको आरोप लगाए ।
थापाले भने, ‘त्यस घटनाबाट चाइनिजहरू उत्तेजित भएका छन् र दुई वटा विकल्प रोज्नुस् भनेका छन्– या त चीन विरोधीलाई कारबाही र निकाला गरेर क्षमा याचना गर्नुप¥यो । त्यो नगर्ने हो भने यसको परिणाम भोग्न तयार हुनुप-यो ।’
सरकारले चीन विरोधीहरूलाई संरक्षण दिइरहेको दाबी गर्दै एमाले उपाध्यक्ष थापाले यो घटनालाई लिएर चिनियाँहरू असन्तुष्ट रहेको धारणा राखे ।
सन् १९७० मा तिब्बतमा जन्मेका धर्मगुरु जोनाङ ग्याल्त्साब रिन्पोछेको नाम तुल्कु छोकी नाङपा रिन्पोछे हो । सन् १९९३ देखि रिन्पोछे भारतमा बस्न थालेका हुन् । उनले भारतकै गान्देन गुम्बा विश्वविद्यालयमा अध्ययन गरेका छन् भने दलाई लामाबाट प्रवचन र अभिषेक प्राप्त गरेका छन् ।
रिन्पोछे जोनाङ गुम्बा विश्वविद्यालय र भारतको शिमला तथा धर्मशालास्थित कालचक्र ध्यान केन्द्रमा अध्यापन गर्छन् भने युरोप, दक्षिण अमेरिका र ताइवानलगायतका देशमा प्रवचन दिइसकेका छन् । यसैक्रममा उनी नेपाल आएका हुन् ।
जेनजी आन्दोलनमा तिब्बतीहरूको सहयोग रहेको आशंका भइरहेका समयमा धर्मगुरु रिन्पोछे नेपाल आउनुलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ । जेनजी आन्दोलनपछि प्रधानमन्त्री नियुक्त भएसँगै सुशीला कार्कीलाई दलाई लामाले बधाइ दिएका थिए । दलाई लामाले नेपालका कुनै पनि प्रधानमन्त्रीलाई यसअघि यसरी बधाई दिएका थिएनन् । दलाई लामाकै सबैभन्दा निकट र विश्वासपात्र रहेका रिन्पोछे नेपाल भ्रमणमा आएपछि नेपालको राजनीतिलाई तरङ्गित बनाएको छ । रातोपाटी बाट साभार
